تلاشهای منطقهای و بینالمللی برای میانجیگری هنوز نتوانسته بر اختلافات داخلی سیاسی لبنان غلبه کند. نزدیک به هشت ماه از آن زمان می گذرد که خلاء ریاست جمهوری در لبنان آغاز شد، با 12 جلسه رای گیری پارلمانی که تاکنون برگزار شده است و هنوز پایانی برای بن بست سیاسی دیده نمی شود.فرانسه اخیراً دریافته است که رویکردش مؤثر نبوده است. الیزه وزیر خارجه سابق ژان ایو لودریان را به عنوان فرستاده فرانسه به لبنان منصوب کرد. در چند ماه گذشته، فرانسه توافقی را تایید کرده است که سلیمان فرنگیه، وزیر سابق را به عنوان ریاست جمهوری و نواف سلام را به نخستوزیری، علاوه بر چندین انتصاب کلیدی، از جمله رئیس جدید بانک مرکزی، به همراه دارد
بازتاب خبر این توافق، یادآور توافق ریاست جمهوری 2016 است که ریاست میشل عون و صدارت سعد حریری برا به ارمغان آورد. با این حال، این معامله از حمایت گسترده برخوردار نیست. در سیاست لبنان، حزبالله و امل حامیان اصلی فرنگیه هستند، در حالی که عربستان سعودی، مشتاق این معامله به نظر نمیرسد.
چالش داخلی این معامله این است که جناح های اصلی پارلمانی کاندیداتوری فرنگیه را تایید نکرده و به دنبال جایگزینی بوده اند. جنبش آزاد میهنی (FPM)، نیروهای لبنانی، حزب سوسیالیست مترقی، حزب کتائب، و برخی از نمایندگان بلوک پارلمانی «تغییر» حول نامزدی وزیر دارایی سابق، جهاد آزور متحد شده اند. او وظایف خود را به عنوان مدیر بخش خاورمیانه و آسیای مرکزی صندوق بین المللی پول به حالت تعلیق درآورد تا بر نامزدی خود برای ریاست جمهوری لبنان تمرکز کند. این تلاقی منافع نمایانگر یک جبهه شکننده در میان کسانی است که صرفاً در رد فرنگیه شریک هستند. جنبش آزاد میهنی در این مورد با متحد خود حزب الله اختلاف نظر دارد.
چهره های دیگر نیز می توانند مدعی شوند. نام ژنرال جوزف عون، فرمانده ارتش همچنان مطرح است، با این حال، موانعی در قانون اساسی برای نامزدی او وجود دارد. تاکنون حزب الله و امل از او حمایت نکرده اند.
رسانه های لبنانی دارند گزارش شده است قطر و مصر ترجیحی برای ژنرال جوزف عون دارند که به طور گسترده بر این باورند که موضع ایالات متحده را منعکس می کند. ژنرال جوزف عون در ژانویه 2024 بازنشسته می شود. جبران باسیل، رهبر جنبش اتحادیه میهنی، علناً از او انتقاد کرده است که منجر به واکنش شدید اعضای حزب خود او شده است که با جوزف عون همدردی می کنند.
کمیته پنج جانبه (ایالات متحده، فرانسه، عربستان سعودی، قطر و مصر) اصلی ترین پلتفرم بین المللی است که تحولات لبنان را به طور منظم مورد بحث قرار می دهد. فرانسه اخیراً پیشنهاد کرده است که ایران را به این کمیته اضافه کند. پیشنهاداتی وجود دارد مبنی بر اینکه ابتکار فرانسه می تواند به طور بالقوه گفت وگویی را در هفته های آینده بین بلوک های اصلی پارلمانی که رئیس جمهور را انتخاب می کنند، سازماندهی کند.
رویکرد فرانسوی توسط دو جریان فکری هدایت می شود. اولاً، تصدیق اینکه حزبالله عملاً کنترل لبنان را در اختیار دارد، که با ائتلاف شکنندهای که حول آزور گرد هم آمدند، نادرست بودن آن ثابت شد، و ثانیاً، اینکه منافع سیاسی و اقتصادی این گروه در لبنان تحت ریاست جمهوری جدید حفظ شود. نقش فرانسه به عنوان یک تسهیل کننده با توجه به توانایی آن در تعامل با همه بازیگران در سیاست لبنان و قدرت های بزرگ با نفوذ در لبنان کلیدی است.
واشنگتن عمدتاً از سبد انتخابات ریاست جمهوری خارج شده و این نقش را به فرانسه واگذار کرده است. عربستان سعودی عمدتاً بی علاقه به نظر می رسد. لبنان در چند سال گذشته اولویت عربستان نبوده است. شعار سعودی این بوده است که هرگونه بازگرداندن کمک های مالی عربستان به لبنان با کاهش نفوذ حزب الله در دولت لبنان مرتبط است، کاری که حزب الله مایل به انجام آن نیست.
برای ایالات متحده نیز لبنان در اولویت نیست. ایران به حزبالله فرصت زیادی برای مانور در سیاست لبنان میدهد، اما همچنین میتواند در تسهیل توافق در صورت نیاز یا اگر منافعش را تامین کند، نقشی ایفا کند.
بلوک پارلمانی که می تواند به پیروزی آزور کمک کند، مجمع پارلمانی مستقل است که نزدیک ترین مجمع به نخست وزیر سابق سعد حریری است. این بلوک در جلسه گذشته به آزور رای نداد، اما فشار بر آن بیشتر میشود تا تصمیم خود را برای برگزاری جلسه بعدی انتخابات بگیرد.
با این حال، با توجه به ماهیت اجماعی نظام لبنان، انتخاب رئیس جمهور بدون رضایت حزب الله و امل که همه کرسی های شیعیان در مجلس را در اختیار دارند دشوار خواهد بود. از این رو، حزب الله و امل به احتمال زیاد علیرغم فشارهای داخلی و خارجی بر آنها برای ادامه رای گیری، حد نصاب رای گیری در دور دوم رای گیری را رد خواهند کرد.
در همین حال، هنوز یک نامزد اجماع ظاهر نشده است. سیاست لبنان همچنان در مرحله اقناع حزب الله برای دست کشیدن از فرنگیه باقی مانده است و اگر این امر محقق نشود، غلبه بر بنبست فعلی چالش برانگیز خواهد بود.
Why has Lebanon faced a prolonged presidential vacuum?
Analysis: Regional and international attempts at mediation have not yet been able to overcome internal divisions among the Lebanese political class.
It has been nearly eight months since the presidential vacuum began in Lebanon, with 12 parliamentary voting sessions held so far and still no end in sight for a political stalemate that is halting much-needed socio-economic reforms in a country grappling with an unprecedented financial crisis.
Regional and international attempts at mediation have not yet been able to overcome internal divisions among the Lebanese political class.
France recently recognised that its approach to meditation efforts has not been effective. L’Elysée has appointed former foreign minister Jean-Yves Le Drian as French envoy to Lebanon, and he visited Beirut on 21 June.
For the past few months, France has endorsed a deal that would bring former minister Suleiman Frangieh to the presidency and Nawaf Salam to the premiership, in addition to several key appointments, most notably a new Central Bank governor.
"It has been nearly eight months since the presidential vacuum began, with 12 parliamentary voting sessions held so far and still no end in sight for a political stalemate that is halting much-needed socio-economic reforms"
This echoes the 2016 presidential deal that brought Michel Aoun to the presidency and Saad Hariri to the premiership. This deal, however, does not enjoy widespread support. In Lebanese politics, Hezbollah and Amal are the primary supporters of Frangieh while Saudi Arabia does not seem enthusiastic about the deal, considering it had not approved its replica in 2016.
The internal challenge to this deal is that the main parliamentary blocs have not endorsed Frangieh’s candidacy and have sought an alternative.
Each for their own interests, the Free Patriotic Movement (FPM), the Lebanese Forces, the Progressive Socialist Party, the Kataeb Party, and some of the “change” parliamentary bloc deputies have coalesced around the candidacy of former finance minister Jihad Azour, who suspended his duties as the IMF Director of the Middle East and Central Asia department to focus on his candidacy for the Lebanese presidency.
This intersection of interests represents a fragile front among those who merely share their rejection of Frangieh. The FPM has diverged with its ally Hezbollah on this issue, which leaves Frangieh with a solid 51 votes, unable to win without defection from the opposing camp that is currently endorsing Azour. Candidates need 86 votes to win in the first round and 65 votes in the second round in a parliament of 128 deputies.
Other figures could also become contenders. Army Chief General Joseph Aoun’s name continues to be raised, however, there are some hurdles for his candidacy. As army chief, officialising his candidacy requires a two-thirds majority vote in the parliament to amend the constitution and so far Hezbollah, Amal, and the FPM leadership are not endorsing him.
Lebanese media has reported that Qatar and Egypt have a preference for General Joseph Aoun, which is widely believed to echo the US position. General Joseph Aoun’s retirement from the army takes effect in January 2024. FPM leader Gebran Bassil has publicly criticised him, which led to a backlash among FPM members who are sympathetic to Joseph Aoun.
For the past few months, France has endorsed a deal that would bring former minister Suleiman Frangieh to the presidency and Nawaf Salam to the premiership. [Getty]
Meanwhile, the five-way committee (US, France, Saudi Arabia, Qatar, and Egypt) has been the main international platform that discusses developments in Lebanon on a regular basis. France has recently proposed to add Iran to this committee, but Paris is alone playing a proactive role in Lebanon.
The last visit by the French envoy reflected a French attempt to rectify its image as endorsing Hezbollah’s candidate rather than offering a meaningful initiative. There are suggestions that the French initiative could potentially organise a dialogue in the coming weeks between the main parliamentary blocs that elect the President.
The French approach is guided by two streams of thought; firstly, a recognition that Hezbollah has de facto control over Lebanon, which was proven wrong by the fragile coalition that rallied around Azour, and secondly, that the group’s political and economic interests in Lebanon be preserved under the new presidency. The French role is key as a facilitator given its ability to engage all actors in Lebanese politics and the major powers with influence in Lebanon.
Washington has mostly withdrawn from the presidential election portfolio and has delegated that role to France. Saudi Arabia seems largely disinterested; Lebanon has not been a Saudi priority in the past few years. The Saudi mantra has been that any restoration of Saudi funding to Lebanon is tied to scaling down Hezbollah’s influence in the Lebanese government, which Hezbollah is not willing to do.
"Washington has mostly withdrawn from the presidential election portfolio and has delegated that role to France. Saudi Arabia seems largely disinterested"
The gradual Saudi withdrawal from Lebanon since 2016 has had an impact on Riyad’s leverage in Lebanon, and Hariri’s withdrawal from the political scene deprived Saudi Arabia of having a significant voting bloc in the Lebanese parliament. The Saudi-Iranian rapprochement has had an impact on their bilateral relationship, however, beyond Yementhere has been little regional impact.
For the US, Lebanon is also not as much of a priority as it was during the US maritime deal between Lebanon and Israel, when Washington threw its weight behind the deal to get it over the line. Ultimately, the US can deal with any emerging consensus candidate. Iran gives Hezbollah a large margin to manoeuvre within Lebanese politics but can also play a role in facilitating a deal when needed or if it serves its interests.
If those opposed to Frangieh’s candidacy continue to endorse Azour, and if a second round is held in the next electoral session, he will need about six votes to ensure his election (he received 59 votes last time).
The parliamentary bloc that could help Azour win is the Independent Parliamentary Assembly, the closest to former Prime Minister Saad Hariri. This bloc did not vote for Azour in the last session, but the pressure is growing on it to make up its mind when the next electoral session is held.
However, given the consensual nature of the Lebanese system, it will be difficult to elect a president without the consent of Hezbollah and Amal, who hold all the Shia seats in the parliament, and it might also be difficult to elect a president without the consent of the major political groups representing the Christian community.
Hence, Hezbollah and Amal will most likely continue to deny the quorum in the second round of voting despite internal and external pressure on them to allow the voting to proceed. This is the current predicament of the Lebanese presidential election.
Lebanese politicians continue to look for external indications which could define the presidential election, first the Saudi-Iranian rapprochement and now a potential US-Iran nuclear deal, instead of directly addressing their own divisions without international mediation.
Meanwhile, a consensus candidate has yet to emerge. Lebanese politics remain in the phase of convincing Hezbollah to give up on Frangieh, and unless that is achieved it will be challenging to overcome the current deadlock.
Joe Macaron is an independent consultant and research analyst primarily focusing on US strategy, conflict analysis, and international relations in the Middle East. His previous roles include the Combating Terrorism Center at West Point and the Colin Powell Center for Policy Studies.
A former journalist, he also advised the International Monetary Fund on public engagement in the Middle East and served in different capacities in the United Nations system. He contributes his analysis widely to international print, online, and broadcast media.
