پیش از انقلاب اسلامی، شاه تلاش میکرد از طریق سازمان اطلاعات و امنیت ملی، که با مخفف فارسی آن ساواک شناخته میشود، کنترل جامعه ایران را حفظ کند. ساواک بیرحم بود. با مشت آهنین حکومت میکرد؛ شکنجه رایج بود. تبعید هم همیشه برای فرار از آن کافی نبود: جاسوسی ساواک علیه دانشجویان و مخالفان، اگر نگوییم سرکوب، فراملی بود.
پس از انقلاب اسلامی، مقامات جدید هر رهبر ساواکی را که میتوانستند دستگیر کنند، دستگیر کردند. در ۱۵ فوریه ۱۹۷۹، تنها دو هفته پس از بازگشت آیتالله روحالله خمینی به ایران، مقامات انقلابی نعمتالله نصیری، رئیس قدیمی ساواک را دستگیر کردند. پس از یک محاکمه ده ساعته به همراه دو دوجین دیگر به اتهام «فساد فیالارض»، یک دادگاه انقلابی گناه او را اعلام کرد. کمتر از دو ساعت بعد، جوخه اعدام حکم او را اجرا کرد. جانشین او، ناصر مقدم، تنها چند ماه بعد در قدرت ماند تا اینکه دادگاه انقلاب دستور اعدام او را صادر کرد که تقریباً بلافاصله با جوخه اعدام انجام شد. چندین مقام عالیرتبه دیگر ساواک، به ویژه در سطوح بالای این سازمان، سرنوشت مشابهی داشتند.
اما این پاکسازی هرگز تکمیل نشد. در حالی که توانایی جمهوری اسلامی برای حفظ خود از طریق خشونت اکنون آشکار به نظر میرسد، همیشه اینطور نبوده است. استیون ارلانگر، که بعدها به خبرنگار ارشد دیپلماتیک نیویورک تایمز تبدیل شد، یک روز قبل از تصرف سفارت ایالات متحده توسط انقلابیون، گزارشی از تهران ارائه داد. او اعلام کرد: «مرحله مذهبی حتی با رسمیت یافتن، به پایان خود نزدیک میشود.» پس از آنکه رهبری انقلاب متحدان سابق یعنی مجاهدین خلق خود را پاکسازی کرد، موجی از ترور را علیه مقامات به راه انداختند و دهها نفر را کشتند. دههها تبعید، ساختار جدید را کارآمد نکرد و منجر به فروپاشی ساختارهای دولتی شد.
در آن زمان بود که رهبران جدید جمهوری اسلامی به ساواک روی آوردند، که زیرساختهای اساسی آن را حفظ کرده بودند. آنها ساواک را پیش از آنکه در سال ۱۹۸۳ به سازمان اطلاعات و امنیت ملت ایران (ساواما) تغییر نام دهند، به وزارت اطلاعات ارتقا دادند. از آنجایی که نظام متوجه شد که قدرتش چقدر شکننده است، تصمیم گرفت تا حد امکان کارمندان ساواک را دوباره استخدام کند.
تعداد کمی از آنها وجود نداشتند. درست است که تقریباً تمام مقامات ارشد ساواک اعدام شده بودند و کسانی که میتوانستند، فرار کردند. اما در سطوح پایینتر، بسیاری از کارمندان به حاشیه رانده شده و باقی مانده بودند. بسیاری از آنها تکنوکرات بودند یا به عنوان چرخ دندههای رویهای برای این دستگاه عمل میکردند.
در حالی که سپاه پاسداران هنوز در مراحل ابتدایی خود بود، وزارت اطلاعات بازسازیشده به اندازه کافی چسب برای حفظ انسجام و محافظت از آن در برابر تهدیدات خارجی و داخلی فراهم کرد. امروزه، در حالی که جمهوری اسلامی ادعای پیروزی در جنگ خود با ایالات متحده و اسرائیل را دارد، طول عمر آن به هیچ وجه تضمین شده نیست. هیچ مدرکی دال بر تداوم رهبری در ادامه جنگ وجود ندارد. اسلوبودان میلوشویچ، دیکتاتور صربستان، در سال ۱۹۹۹ از بمباران چند هفتهای رئیس جمهور بیل کلینتون جان سالم به در برد، اما سال بعد تسلیم اعتراضات مردمی شد. با توجه به ترور بسیاری از مقامات امنیتی ارشد ایران و فقدان توانایی پرداخت به دیگران، پیشبینی بقا ضعیف است.
فعالان ایرانی تبعیدی همچنان به سازماندهی خود ادامه میدهند، اما ستون فقرات هر جمهوری پس از اسلامی داخلی خواهد بود. برخی ممکن است فعالان جامعه مدنی باشند، اگرچه اگردونالد ترامپ مدل ونزوئلا را تکرار کند، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس و سپاه پاسداران ممکن است حداقل در این مدت، قدرت را به دست بگیرند.
در هر صورت، ایرانیان و شرکای بینالمللی آینده آنها باید تصمیم بگیرند: تا چه حد یک سرویس اطلاعاتی جدید ایرانی را بر اساس ساختار وواک جمهوری اسلامی خواهند ساخت؟ به چه کسی در ساختار فعلی اجازه ماندن خواهند داد؟ به چه کسی مستمری بازنشستگی خواهند داد؟ چه کسی نباید انتظار عفو داشته باشد؟
اگر سازمان سیا و موساد به طور پیشگیرانه برنامهریزی کنند، ممکن است با مرتبط کردن مواضع آینده با تمایل به اثبات وفاداری در حال حاضر با ارائه اطلاعات، اگر نه فرار، سقوط رژیم را تسریع کنند. اگر ایرانیان موضع سختتری علیه کهنه سربازان وزارت اطلاعات اتخاذ کنند، این انتخاب آنهاست، اما در چنین حالتی، جامعه تبعیدی، جامعه مدنی ایران و بازیگران خارجی نمیتوانند وقت خود را برای ایجاد یک سرویس جدید که از روز اول مسئولیت را بر عهده بگیرد، تلف کنند. عدم انجام این کار، ایرانیان را در زمانی که کمترین توان را برای آن دارند، به بیثباتی و ترور محکوم خواهد کرد.