چین، منجی ایران؟

رصدخونه اندیشکده ها :رصدگر

شکست‌های پیاپی، استراتژی بزرگ ایران را درهم شکسته است. نابودی تقریباً کامل حماس در غزه، فروپاشی گروه شبه‌نظامی حزب‌الله لبنان، و سقوط رژیم بشار اسد در سوریه، ایران را از نیروهای نیابتی که مدت‌ها برای تهدید اسرائیل به آنها متکی بود، محروم کرد. در نتیجه، اسرائیل توانست در ماه ژوئن، جنگ ۱۲ روزه‌ خود علیه ایران را بدون نگرانی از تشدید تنش‌های منطقه‌ای انجام دهد. این جنگ، یک فرض دیرینه درباره بازدارندگی ایران را از بین برد؛ این باور که تهران می‌تواند به حملات آشکار و مستقیم به خاک خود به شکلی مؤثر پاسخ دهد. از نظر عملی‌تر، این جنگ دفاع هوایی اصلی کشور را منهدم کرد، توانایی‌های موشک‌های بالستیک آن را کاهش داد و جاه‌طلبی‌های هسته‌ای‌اش را به عقب انداخت. نظام ایران قطعاً تلاش خواهد کرد تا قدرت از دست‌رفته خود را بازپس گیرد. اما تحولات منطقه‌ای از زمان حمله حماس به اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳، و موضع نظامی قاطعانه و پایدار اسرائیل، برداشتن گام‌هایی برای تقویت نفوذ تهران، مانند تجهیز مجدد حزب‌الله، را بسیار دشوارتر کرده است. تا زمانی که ایران نتواند از خاک خود دفاع کند، ممکن است بازسازی نیروهای نیابتی یا تلاش سریع برای دستیابی به بمب هسته‌ای به شکلی که ساختار تئوکراتیک را در معرض خطر فروپاشی بیشتری قرار ندهد، غیرممکن باشد. در کوتاه‌مدت، محتمل‌ترین اقدام ایران، تلاش برای بازسازی توان دفاعی نظامی خود از طریق گسترش شراکت با چین است. تا همین اواخر، پکن از حمایت یک جناح در برابر دیگری در خاورمیانه خودداری می‌کرد. اما محاسبات چین نیز ممکن است در حال تغییر باشد. با توجه به افزایش تنش‌ها بین اسرائیل و کشورهای عربی، به‌ویژه پس از حملات اسرائیل به رهبران حماس در قطر در اوایل سپتامبر، ممکن است فرصت‌های جدیدی در کمک به ایران برای بازپس‌گیری بخشی از قدرت ازدست‌رفته‌اش ببیند. مسیر پر از مانع برکناری رژیم اسد در دسامبر گذشته…