چالش ناآرامی‌های ایران: فشار از درون، تهدید از بیرون

مرکز رصد و ارزیابی دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی :رصدگر

دولت ایران در سال‌های اخیر موج‌های پیاپی اعتراضات سراسری که حاکمیتش را به چالش کشیده بود، با توسل به قوای قهریه پشت سر گذاشته است. اما برای نخستین بار، کشور با چالشی پیچیده‌تر روبرو است: ترکیبی از ناآرامی‌های فزاینده داخلی و تهدید نظامی خارجی. به نظر می‌رسد حکومت در مواجهه با هر دو چالش به بن‌بست رسیده است؛ نه استراتژی روشنی برای مهار فروپاشی اقتصادی (که موتور اعتراضات است) دارد و نه نشانه‌ای دیده می‌شود که ایران مایل به امتیازات کافی در برنامه هسته‌ای باشد تا اسرائیل و آمریکا را راضی کرده و خطر دور جدید حملات را دفع کنند. اکنون یک هفته است که اعتراضات، ایران را درنوردیده است. هرچند این تجمعات هنوز به ابعاد و گستره دو جنبش بزرگ پیشین — یعنی جنبش سال ۲۰۲۲ به رهبری زنان و اعتراضات سال ۲۰۱۹ (آبان ۹۸) ناشی از قیمت بنزین — نرسیده، اما مقامات ارشد را به شدت نگران کرده و واکنش سریع ایالات متحده و اسرائیل را برانگیخته است. ترامپ تهدید به مداخله کرده؛ او روز جمعه در پیامی در رسانه‌های اجتماعی نوشت اگر ایران «معترضان مسالمت‌جو» را به قتل برساند، ایالات متحده به کمک آن‌ها خواهد آمد و افزود: «ما کاملاً آماده و مسلح هستیم و آماده‌ی اقدامیم.» وزیر امور خارجه اسرائیل و چندین مقام دولتی دیگر نیز به حمایت از معترضان برخاسته‌اند. گیلا گاملیل، وزیر نوآوری، علم و فناوری اسرائیل، روز پنجشنبه در ویدئویی که منتشر کرد، گفت: «اسرائیل در کنار شماست و ما به هر شکل ممکن از شما حمایت می‌کنیم.» روز شنبه، ارتش آمریکا به ونزوئلا، یکی از نزدیک‌ترین متحدان ایران، حمله کرد و نیکلاس مادورو، رهبر این کشور را بازداشت نمود. در کنفرانس خبری که در آن ترامپ اعلام کرد واشنگتن قصد دارد در آینده نزدیک اداره این کشور آمریکای جنوبی را بر عهده بگیرد، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، هشدار داد که «کشورهای…