تحولی عظیم در روابط مصر و ایران؟

رصدخونه اندیشکده ها :رصدگر

دو قدرت خاورمیانه، که درگیر بحران‌ها هستند، در حال نزدیک شدن به یکدیگرند – که این امر، برخی دولت‌ها را چندان خوشحال نخواهد کرد. ماه گذشته، در قلب قاهره قدیم، یکی از طولانی‌ترین اختلافات خاورمیانه به صورت عمومی خاتمه یافت. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در حالی که مقامات مصری او را همراهی می‌کردند، در بازار تاریخی خان‌الخلیلی قاهره قدم زد، در مسجد الحسین نماز خواند و با وزرای خارجه سابق مصر در رستوران معروف نجیب محفوظ شام خورد. عراقچی در طول سفرش با قاطعیت اعلام کرد که روابط مصر و ایران «وارد فاز جدیدی شده است.» این بازدید فراتر از دیپلماسی روتین بود؛ بلکه نشانه‌ای از یک تحول بالقوه بزرگ میان دو قدرت خاورمیانه است که در نتیجه بحران‌های مشترک به یکدیگر نزدیک شده‌اند. این گسست در سال ۱۹۷۹ آغاز شد، زمانی که رهبران انقلابی ایران پس از امضای پیمان کمپ دیوید توسط انور سادات، رئیس‌جمهور مصر، با اسرائیل، روابط دیپلماتیک را قطع کردند – اقدامی که از نظر تهران خیانت محسوب می‌شد. این شکاف زمانی عمیق‌تر شد که قاهره به شاه مخلوع، محمدرضا پهلوی، که تازه توسط انقلاب مردمی سرنگون شده بود و جمهوری اسلامی جدید تحت رهبری آیت‌الله خمینی را به وجود آورد، پناهندگی داد. او در سال ۱۹۸۰ در مصر درگذشت و به خاک سپرده شد. در طول جنگ ایران و عراق (۱۹۸۰-۱۹۸۸)، حمایت مادی مصر از رژیم صدام حسین، دیدگاه تهران را مبنی بر خصومت قاهره تقویت کرد. برای دهه‌ها پس از آن، روابط دیپلماتیک منجمد باقی ماند و تنها تلاش‌های متناوب و عمدتاً بی‌نتیجه برای گفتگو صورت گرفت. یک ژست نمادین: تغییر نام خیابان در این بستر از گلایه‌های انباشته، تغییر نام اخیر «خیابان خالد اسلامبولی» توسط تهران، یک ژست به خصوص مهم است. این خیابان به افتخار مظنون اصلی ترور سادات در سال ۱۹۸۱ نامگذاری شده بود، کسی که ایران پس از…