همگرایی اندیشه راهبردی در میان رهبران پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه به یک توافقنامه امنیتی تاریخی انجامیده است که قابلیت دگرگونساختن ساختار امنیتی معاصر خاورمیانه را دارد. از این رو، این توافقنامه بحثهایی را میان خوشبینان و بدبینانِ ائتلافهای امنیتی برانگیخته است. بیگمان، یک تحلیل بیطرفانه مستلزم بررسی دقیق این توافقنامه است تا مؤلفهها، اهداف، قصد و نیت از اجرای آن و نیز ظرفیت کشورهای عضو درک شود. شهباز شریف (نخستوزیر پاکستان)، محمد بن سلمان (ولیعهد و نخستوزیر عربستان سعودی) و رجب طیب اردوغان (رئیسجمهور ترکیه) در «نشست مکه مکرمه برای دفاع مشترک» که در ۷ اوت ۲۰۲۶ برگزار شد، بر سر ایجاد یک چارچوب امنیتی سهجانبه به توافق رسیدند. آنها «توافقنامه دفاع مشترک مکه» را با هدف تقویت «بازدارندگی دستهجمعی در برابر هرگونه اقدام تجاوزکارانه» امضا کردند. توافقنامه مکه گسترش همکاریهای نظامی میان این سه کشور را «برای تقویت هرچه بیشتر امنیت دستهجمعی و ارتقای صلح، امنیت و ثبات در منطقه و فراتر از آن، در راستای دستیابی به آیندهای امن و شکوفا» تسهیل میکند. این توافق، سنگبنای نخستین ابتکار نهادی نظامی سراسری اسلامی (پاناسلامی) را میان سه کشور کلیدی مسلمان، مستقل از غرب، و در پهنهای از جنوب آسیا تا خلیج فارس و مدیترانه شرقی بنا نهاد. اما مؤلفهها و عوامل تعیینکننده این گروه امنیتی چندجانبه چیست؟ سه قدرت منطقهای و متوسطِ مسلمان که در سه منطقه جغرافیایی — جنوب آسیا، خلیج فارس و مدیترانه شرقی — قرار دارند، با سه چالش امنیتی یکسان روبهرو هستند: نخست، پیامدهای سرریزکننده و خطرساز جنگهای داخلی طولانیمدت در کشورهای همسایه؛ دوم، آسیبپذیری تجارت دریایی آنها از سوی بازیگران غیردولتی؛ و سوم، تهدید سندیکاها و شبکههای تروریستی فراملی علیه امنیت داخلی آنها. از این رو، به نظر میرسد توافقنامه سهجانبه مکه بیش از آنکه نمادین باشد، ماهیتی واقعی و کارآمد دارد. جنگ داخلی در یمن همواره امنیت ملی عربستان سعودی را تهدید…
دریافت اشتراک
جهت مشاهده این مطلب لطفا اشتراک تهیه کنید یا با حساب کاربری سازمانی وارد شوید.
در رصدخونه می توانید به ازاء به اشتراک گذاری رصدهای اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و…به رصد سایر افراد دسترسی داشته باشید.
راهنمای دریافت اشتراک
بیشتر