تابوی پشیمانی

رصدخونه اندیشکده ها :رصدگر

علی اکبر ناطق نوری نزدیک به نیم قرن بخشی از جریان حاکم بر جمهوری اسلامی ایران بوده است: وزیر دولت، رئیس مجلس، مدعی ریاست جمهوری، مشاور رهبری و عضو جامعه روحانیت مبارز. کمتر چهره‌ای به اندازه این مرد ۸۱ ساله اهل مازندران، استانی در سواحل دریای خزر، در تاروپود سیاسی جمهوری اسلامی ایران تنیده شده است. دقیقاً به همین دلیل است که آخرین اظهار نظر او، که ظاهراً ملایم و تقریباً آکادمیک بود، مانند بمبی در تهران فرود آمد. او در ماه اکتبر به اکو ایران گفت: «تصرف سفارت ایالات متحده [در ۴ نوامبر ۱۹۷۹] یک اشتباه بزرگ بود و بسیاری از مشکلات ما از آنجا آغاز شد.» برای حکومتی که بر تقدس سال ۱۹۷۹ بنا شده است، این چیزی بیش از یک نظر بود؛ این نقض سنت بود. ناطق نوری استدلال خود را بر دو نکته ساده استوار کرد. اول، هر سفارتخانه‌ای در جهان وظایف اطلاعاتی دارد؛ مجتمع دیپلماتیک ایالات متحده در تهران نیز از این قاعده مستثنی نبود. او گفت که تصرف آن به نام ضد جاسوسی، عملی غیرضروری و بی‌ملاحظه بود. دوم، او استدلال کرد که اشغال ۴۴۴ روزه انقلابیون ایرانی، همانطور که پیش‌بینی می‌شد، انتقام‌جویی را به دنبال داشت: دارایی‌های مسدود شده، گسست دیپلماتیک و خصومتی پایدار که انزوای جهانی ایران را تغییر داد. او انتقاد خود را نه به عنوان ارتداد، بلکه به عنوان خودشناسی مطرح کرد، اذعان به اینکه انقلابیون اولیه، که با شور و شوق و بی‌تجربگی شعله‌ور شده بودند، بداهه‌پردازی را با استراتژی اشتباه گرفتند. این لحظه‌ای نادر از صراحت از کسی بود که چهار دهه در نزدیکی مرکز قدرت ایستاده است. پیام کلی‌تر ناطق نوری این بود که اشتباهات جمهوری اسلامی سرنوشت آن نبود، بلکه انتخاب آن بود - اینکه رویارویی دائمی دولت با ایالات متحده اجتناب‌ناپذیر نبود، بلکه ساخته شده بود و بنابراین، می‌تواند روزی معکوس شود. نامیدن ناطق نوری…