دوشنبه ۱۴۰۳/۰۴/۱۸

بوسنی و هرزگوین: به سوی دموکراسی

  :اندیشکده
:تاریخ انتشار
:نویسنده
لینک منبع اصلی

مشارکت جامعه بین‌المللی در بوسنی و هرزگوین پس از فروپاشی یوگسلاوی در دهه ۱۹۹۰ صلح را تضمین کرد اما هرگز دموکراسی لیبرال را ایجاد نکرد. مدل سوسیالیستی که توسط توافقنامه صلح دیتون که جنگ بوسنی ۱۹۹۲-۹۵ را به پایان رساند، ایجاد شد، دولت را به دو نهاد خودمختار فدراسیون بوسنی و هرزگوین، تحت سلطه بوسنیایی‌ها و کروات‌های قومی و جمهوری صرب تحت سلطه صرب‌ها-که تحت یک دولت مرکزی ضعیف فعالیت می‌کرد، سازماندهی کرد.

با این نظام سیاسی، امنیت نسبی به کشور آمد اما حکومت ناپایدار گشت. از آن زمان، شبکه‌های حمایت قومی و قدرت، مدلی از جامعه‌ دموکراسی را که به بسیج پوپولیستی مداوم وابسته است، تثبیت کرد. نتیجه این است که در یک ایالت، سه جامعه قومی موازی وجود دارند. علی‌رغم برخی از دستاورد‌های سطح محلی در سال‌های اخیر، نیرو‌های سیاسی غیر ملی‌گرایانه برای معکوس کردن روند خودکامه‌سازی بسیار ضعیف هستند.

بوسنی و هرزگوین ویژگی‌های دموکراتیک از جمله تقسیم صلاحیت‌های قانونی بین شاخه‌های دولت، ساختار‌های دولتی عمیقاً غیرمتمرکز، انتخابات منظم و وجود رسانه‌های مستقل را حفظ می‌کند. در مجموع، این مدل حاصل یک رژیم ترکیبی با ترکیبی از ویژگی‌های استبدادی و دموکراتیک است.

در حالی که عملکرد دموکراسی در سطح ایالتی و منطقه‌ای در برخی موارد پس از انتخابات عمومی اکتبر ۲۰۲۲ بهبود یافته است، پیچیدگی سیستم مانع ایجاد اکثریت حاکم است. فرآیند‌های تشکیل دولت‌ها در تمام سطوح تا سال ۲۰۲۳ ادامه یافت؛ به عنوان مثال، دولت در هرزگوین-کانتون نرتوا، بیش از یک سال پس از انتخابات تشکیل شد.

به طور کلی، فرآیند‌های تشکیل دولت برای تغییرات مداوم باز بود، ائتلاف‌های حاکم در برخی موارد کوتاه مدت بودند و موانع بیشتری برای حکومت‌داری خوب ایجاد کردند. نهاد‌ها حتی در جوامعی که نیرو‌های غیر ملی‌گرایانه در انتخابات گذشته پیروز شده‌اند، ضعیف هستند. به عنوان مثال، در پایتخت ایالت سارایوو، شهردار بنیامین کاریچ، اغلب از موضع خود برای ساکت کردن حرکاتی خاص و استفاده می‌کند. او حقوق اقلیت LGBT را رد کرده است، یا به دلیل قتل در شهر دیگری، یک روز را به عنوان روز عزاداری را اعلام کرده است . او انتقادها در مورد عملکرد خود را تا حدی سرکوب کرده است.

وضعیت نامزدی که در دسامبر ۲۰۲۲ توسط اتحادیه اروپا (EU) به بوسنی و هرزگوین اعطا شد، عدم پیشرفت در اصلاحات دموکراتیک و اقتصادی را انکار کرد. در حالی که همه بازیگران سیاسی بوسنی آمادگی خود را برای ادغام اروپا اعلام می‌کنند، اصلاحات لازم به دلیل بی‌عملی، موانع و تحریم‌های فعال سیاست توسط همان بازیگران متوقف می‌شود. اتحادیه اروپا در سال ۲۰۱۹، ۱۴ اولویت برای بوسنی و هرزگوین را اعلام کرد اما تا دسامبر ۲۰۲۳ تنها یک اولویت از آن‌ها محقق شده بود. با این وجود، اتحادیه اروپا در آن ماه به این کشور مجوز مشروط برای آغاز مذاکرات پیوستن در سال ۲۰۲۴ را اعطا کرد.

در سال ۲۰۲۳، مقامات نهاد جمهوری صربسکا فراتر با تصویب قوانینی مانع اجرای تصمیمات نماینده عالی، کریستین اشمیت، مقام تعیین شده بین‌المللی که نظارت بر اجرای توافق دیتون را بر عهده داشت، و قضاوت‌های دادگاه قانون اساسی بوسنی و هرزگوین در قلمرو RS، نظم قانون اساسی کشور را تضعیف کردند.

علی‌رغم لغو قانون و اصلاح قانون کیفری کشور توسط نماینده عالی، رئیس جمهور Rs، میلوراد دودیک فرمان‌هایی را برای تأیید تمام قوانین تصویب شده توسط مجمع نهاد صادر کرد. بر این اساس، دادستان ایالتی ‌اتهامات جنایی علیه دودیک را به دلیل مخالفت با نماینده عالی مطرح کرد. محاکمه دودیک در اکتبر ۲۰۲۳ در سارایوو آغاز شد، اگرچه به دلیل مانور‌های رویه‌ای که توسط دفاع آغاز شده بود، از جمله درخواست‌های ناموفق برای انتقال محاکمه به پایتخت واقعی Rs بانجا لوکا، چندین بار به تعویق افتاد. دودیک هرگز تا این حد در چالش دولت و نهاد‌های آن پیش نرفته بود. او قبلاً قدرت دولت را به صورت شفاهی به چالش کشیده بود اما همیشه از اقدام جنایی دست کشیده بود.

علاوه بر اقدام علیه اشمیت و دادگاه قانون اساسی، دودیک همچنین خطابه خود را برای ترویج جدایی RS در طول سال ۲۰۲۳ افزایش داد، فرآیندی که چندین سال پیش ادامه داشته است. او به حمایت از استقلال جمهوری صربسکا از بوسنی و هرزگوین و پیوستن به صربستان ادامه داد و آشکارا در مورد «جهان صرب» صحبت کرد. مقامات RS بحث‌های پارلمانی را در مورد قانون «عوامل خارجی» آغاز کردند که توانایی رسانه‌های مستقل را برای اطلاع‌رسانی به مردم و فشار بیشتر بر جامعه مدنی محدود می‌کند. فعالان جامعه مدنی rs ادعا می‌کنند که این طرح قانون از بسیاری جهات بر اساس قوانین مشابه در کشور‌های غیر دموکراتیک با هدف سرکوب مخالفان در جمهوری صربسکا است.

در سال ۲۰۲۳، نماینده عالی، اشمیت، از اختیارات خود برای اعمال ۱۱ تصمیم بر مقامات بوسنی و هرزگوین استفاده کرد و بر اختلال و عدم توانایی و اراده در نهاد‌های بوسنی که نیاز به مداخله او برای جلوگیری از بدتر شدن بیشتر فرآیند‌ها دارند، تأکید کرد. در میان تصمیماتی که او اعمال کرد، اصلاحاتی در قوانین کیفری بوسنی و هرزگوین، RS و FBiH و همچنین چندین تصمیم برای جلوگیری از اجرای قوانین و تصمیمات تصویب شده توسط پارلمان RS بود.

در آگوست ۲۰۲۳، دادگاه حقوق بشر اروپا (ECHR) حکمی را صاد کرد که روند انتخاباتی بوسنی و هرزگوین تبعیض‌آمیز است و این کشور را ملزم به تغییر قانون اساسی و قوانین انتخاباتی خود می‌کند تا حقوق برابر را برای همه شهروندان فراهم کند.

قتل زنان همچنان یک مسأله جدی در جامعه بوسنی در سال ۲۰۲۳ بود. در چندین مورد در شهر‌های بوسنی، شهروندان به خیابان‌ها آمدند تا خشم خود را ابراز کنند و خواستار قانونی برای محافظت از قربانیان شوند. با این حال، ساختار‌های حاکم فقط به مبارزه با خشونت علیه زنان کمک می‌کردند. در یک مورد مشخص، صاحب یک هتل در جابلانکا به دلیل ضرب و شتم وحشیانه و آسیب شدید به یک کارمند زن در اوت ۲۰۲۳ به ۱۰ ماه حبس محکوم شد. (دادستان گفته که حکم او را تجدید نظر خواهد کرد. ) در حالی که بورجانا کریشتو در ژانویه ۲۰۲۳ اولین زنی شد که رئیس شورای وزیران شد، تبعیض جنسیتی همچنان گسترده است. تنها ۱۷ درصد از کرسی‌های پارلمان بوسنی و هرزگوین توسط زنان اداره می‌شود.

رسانه‌های مستقل در فروش تبلیغات مشکل دارند زیرا تبلیغ‌کنندگان می‌خواهند از آزار نخبگان حاکم که قرارداد‌ها را اعطا  و شغل فراهم می‌کنند، جلوگیری کنند. تصمیمات سردبیرانه توسط پخش‌کنندگان خدمات عمومی اغلب دیدگاه‌های سیاسی نهاد‌های حاکم را در بر می‌گیرد. پخش‌کننده عمومی سطح دولتی، تلویزیون رادیویی بوسنی و هرزگوین (BHRT)، از نظر مالی در وضعیت بدی قرار دارد زیرا RS سهم خود را پرداخت نمی‌کند، در حالی که بخش‌های بزرگی از FBiH هزینه‌های مجوز را جمع‌آوری نمی‌کنند. بوسنی و هرزگوین تعداد زیادی رسانه دارد که بیشتر آن‌ها توسط دولت‌ها در سطوح مختلف کنترل می‌شوند.

قوه قضاییه به ندرت گزارش‌های فساد و سوء مدیریت توسط ساختار‌های حاکم منتشر شده توسط رسانه‌های مستقل و سازمان‌های مدنی را دریافت می‌کند. چندین قاضی و دادستان‌ از وظایف خود معلق شده‌اند و تحت تحقیقات انضباطی قرار دارند.

 

منبع گزارش:
https://freedomhouse.org/country/bosnia-and-herzegovina/nations-transit/2024

مقالات مشابه

بازتاب نتایج انتخابات ریاست جمهوری در برخی از رسانه های ایرانی
تشدید محدودیت ها بر فرقه احمدیه در مصر
ترامپ، بازگشت صلح از طریق توسل به زور

انتخاب سردبیر

user