ایران در بحران، زمان تغییر از درون

Crisis Group :اندیشکده

مرکز رصد و ارزیابی دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی :رصدگر

اعتراضات مردمی در ایران که از اواخر دسامبر ۲۰۲۵ و در پی رکود اقتصادی ناشی از سقوط ارزش پول ملی آغاز شد، به‌سرعت به یک قیام سراسری بدل شده است. دولت با سرکوب شدید، از جمله ضرب‌وشتم، تیراندازی و قطع تقریباً کامل اینترنت، واکنش نشان داده است. تاکنون، نیروهای حکومتی صدها معترض را کشته و هزاران نفر را بازداشت کرده‌اند، هرچند آمار واقعی احتمالاً بسیار بالاتر است. در واشنگتن، دولت ترامپ به ایران هشدار داده است که سرکوب را متوقف کند. این دولت در حال بررسی گزینه‌های نظامی و غیرنظامی برای مداخله است و در ۱۲ ژانویه اعلام کرد که تعرفه ۲۵ درصدی بر هر دولتی که با تهران معامله کند، وضع خواهد کرد. مقامات ایرانی نیز تهدید به تلافی سخت در صورت هرگونه اقدام نظامی کرده که حملات پیش‌دستانه روی میز است. ایالات متحده به جای پذیرش ریسک تنش نظامی، باید محرک‌های دیگری برای تغییر از درون ایران ایجاد کند. تنها ایرانیان می‌توانند تعیین کنند که اصلاحات چگونه باشد، اما برای آمریکا، گره زدن لغو تحریم‌ها به نوسازی سیاسی، راه بهتری برای کمک به معترضان نسبت به بمباران است. نه تغییر، نه خروج از اواخر دسامبر ۲۰۲۵، ناپایداری بازار باعث شکل‌گیری تظاهرات در میان بازاریان تهران شد؛ قشری از کسبه که مدت‌ها ستون حمایت از جمهوری اسلامی بودند. این اعتراضات به‌سرعت به خارج از پایتخت سرایت کرد. طولی نکشید که راهپیمایان فریادهایی فراتر از مشکلات مالی سر دادند و خواستار پایان حکومت شدند. در پیش گرفتن این مسیر، آن هم تنها سه سال پس از سرکوب اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» که در آن نزدیک به ۵۰۰ تن کشته و بسیاری دیگر مجروح شدند، نشان‌دهنده شجاعتی فوق‌العاده و مقیاسی از استیصال مردم است. حکومت چه در سال ۲۰۲۲ و چه پس از آن، ثابت کرده است که توانایی و تمایل کامل برای سرکوب مخالفان را دارد. این اعتراضات در سایه…